Crkvena opština u Cirihu eparhija Austrijsko-Švajcarska
Svetotrojični hram
Svetouspenski hram

Vesti

17.11.2018.

GOVOR NA ZAVRŠETKU SIMPOZIJUMA O CRKVENOJ MUZICI

GOVOR NA ZAVRŠETKU SIMPOZIJUMA O CRKVENOJ MUZICI

HRIŠĆANSKA MUZIKA KROZ VEKOVE

protojerej-stavrofor dr. Miroslav Simijonović

10. novembar, 2018

 

Poštovane dame i gospodo    

Kolege i koleginice 

draga braćo i sestre 

 

Analizirajući istoriju čovečanstva, možemo videti mnoge krvoločne ratove, netolerantnost i mržnju među raznim narodima koji su uništavali jedni druge. Umetnost, posebno muzika je suprotno istorijskim okolnostima, različite narode kroz čitavu istoriju spajala.

Neću dublje ulaziti u istorijske pojedinosti. Želeo bih samo da podelim sa Vama nekoliko misli - ideja, koje nas mogu pokrenuti na razmišljanje o neverovatno pozitivnoj snazi muzike u negovanju odnosa među narodima i religijama čovečanstva. 

Gospod Isus Hristos nije došao na zemlju da ukine, već da ispuni - uobliči Mojsijev zakon. Kakve to ima veze sa crkvenom muzikom? Gospod je sa apostolima obavio pashalnu večeru na Sionu u Jerusalimu i nakon večere su otpevali psalme. Gospod je tada otpevao psalme na način koji je tada bio uobičajen za predanje jevrejskog naroda. Prvi hrišćanski muzički izrazi su potekli iz jevrejske starozavetne kulture! Toga trebaju svi hrišćani Evrope da budu svesni i ponosni. 

Kasnije, nakon razaranja Jerusalima u Judeskim ratovima od 66 do 73, i od 132-135, te masovnog raseljavanja Jevreja i Judeohrišćana na područja kulturno uticajnih oblasti Damaska, Antiohije, Aleksandrije, maloazijske obale, Atine, Soluna, Kartagine, Rima i druge rimske oblasti, ti prvi judeohrišćani poprimaju sa vremenom i neke lokalne elemente u crkvenoj muzici, koju Sv. Kliment Aleksandrijski (2. vek) opisuje kao: “muziku idola”. Po nekima je to vreme helenizacije hrišćanstva ipak, smatram da je bolje da ovo vreme definišemo kao: hrišćanizaciju helenske i latinske kulture. 

Ovaj period je izuzetno zanimljiv za istoričare, teologe, filosofe ali i za istoričare muzike jer se u hrišćanskoj, crkvenoj muzici osećaju novi impulsi u kreativnosti koja je uticaj helenske/latinske antičke kulture uspela da učini hrišćanskim, ili kako mi to kažemo: da ih ohristovi.

Manastir Sv. Save u Judejskoj pustinji blizu Jerusalima je sa druge strane najviše uticao u formiranju dnevnog bogosluženja koje je zapisano u molitvenom zborniku (knjizi): Horologion, na grčkom -Breviar na latinskom i – Časoslov na staroslovenskom jeziku. Ovaj molitveni zbornik je danas u praksi kako među pravoslavnim narodima, tako i u katoličnoj duhovnoj tradiciji.

 

U kasnoantičkoj hrišćanskoj muzici je bilo uobičajeno unisono - jednoglasno pevanje kao izraz sabornosti i jednomislija. U srednjem veku se na zapadu pojavljuje višeglasovno pevanje koje je u periodu renesanse i baroka unelo novi izraz bogoslovskog tumačenja pevanja: jedinstveni u harmoniji različitosti. Preko Rusije, ovaj zapadni višeglasovni način pevanja vremenom je potisnuo stari ruski „znameni“ način pevanja. Već u 19. veku višeglasovno pevanje postaje takođe novi izraz pravoslavnog pevanja zahvaljujući kompozitorima kao što je Dimitrije Bortnjanski, Petar Ilič Čaikovski, Česnahov, Sergej Rohmanjinov; u Srbiji Kornelie Stanković, Stevan Stojanović Mokranjac; u Bugarskoj Dobri Hristov, Petar Dinev i drugi manje poznati kompozitori.

u Grčkoj je takozvano „vizantijsko pevanje“ do danas ostalo da se neguje kao ponos grčke pravoslavne kulture. Dok nam Milanska „Ambrosijevska“ škola pevanja otkriva elemente starog vizantijskog pevanja sa jasnim „evropskim“ varijacijama, primećujemo da današnje vizantijsko pevanje ima orijentalni karakter. Kao što je vizantijska kultura uticala na otomansku državu u 14. i 15. veku, tako je kasnije u 18/19 veku vizantijska muzika poprimila neke elemente islamske orientalne muzike koja je do danas ostala da se neguje u Grčkoj pravoslavnoj crkvi.

Svi ovi elementi u muzici koje smo naveli, samo govore da muzika zaista ne poznaje granice političkih, ili religioznih ubeđenja, odnosno da je negovanje muzičke kulture najbolji vid zbližavanja različitih naroda i religija u svetu.

Hvala Vam na pažnji.